Nasz Patron

Słowo o patronie

Naszym Patronem jest 1 Warszawska Dywizja Piechoty. Otrzymane imię to wyraz szacunku dla tradycji bojowych KOŚCIUSZKOWCÓW oraz wdzięczności dla oficerskiej kadry i żołnierzy 1. Warszawska Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki stacjonującej w Legionowie za wkład włożony w powstanie szkoły na osiedlu Piaski.

II wojna światowa była szczególnie trudnym okresem w polskiej historii. 1 września 1939 roku o godzinie 4:45 rozpoczął się długi i krwawy szlak bojowy naszych żołnierzy, walczących na niemal wszystkich frontach tej wojny.

   
Najbardziej znane zdjęcia z początku II wojny światowej – przełamywanie barier granicznych
przez niemieckich żołnierzy

Wkroczenie w dniu 17 września 1939 roku Armii Czerwonej na wschodnie tereny przedwojennej RP sprawiło, że miliony Polaków znalazło się pod władzą imperium sowieckiego. Los wielu z nich był tragiczny. Już jesienią 1939 roku NKWD aresztowało około 100 000 ludzi, zaś wiosną roku następnego kilkanaście tysięcy polskich oficerów, funkcjonariuszy państwowych, profesorów, lekarzy i innych działaczy społecznych, zostało zamordowanych w Charkowie, Miednoje i Katyniu.
Najbardziej powszechną formą represji, stosowaną przez najeźdźcę, były masowe wysiedlenia w głąb ZSRR. Według ujawnionych po upadku Związku Radzieckiego szczegółowych danych NKWD, od lutego 1940 roku do momentu hitlerowskiej inwazji na ZSRR w czerwcu 1941 roku, na Syberię, europejską północ i do Kazachstanu deportowano łącznie ok. 320 000 obywateli polskich. Z tej liczby zmarło co najmniej 15 do 20 tys. wskutek nieludzkich warunków, w jakich odbywało się przesiedlenie.

   

                                                                                          Przymusowa praca w lasach Syberii

22 czerwca 1941 roku wybuchła wojna pomiędzy dotychczasowymi sojusznikami – Niemcami i ZSRR. Pozostali przy życiu deportowani polscy oficerowie i cywile na mocy amnestii utworzyli Polskie Siły Zbrojne w ZSRR. 4 sierpnia 1941 roku dowódcą armii liczącej 25 115 osób został Władysław Anders, przetrzymywany od roku 1939 w więzieniu NKWD na Łubiance. W czasie bitwy o Stalingrad Armia Andersa została wyprowadzona z ZSRR na Bliski Wschód i działała dalej jako 2. Korpus Polski.
Na terenie Związku Radzieckiego pozostało jeszcze wielu polskich zesłańców, którzy nie zdążyli zaciągnąć się do utworzonej formacji wojskowej.
W tym czasie Stalin podjął decyzję o utworzeniu polskiej dywizji. Formowanie 1. Dywizji im. Tadeusza Kościuszki rozpoczęto 7 maja 1943 roku w Sielcach nad Oką. Na jej czele stanął awansowany do stopnia generała Zygmunt Berling, legionista z I wojny, wcześniejszy szef sztabu 5. Kresowej Dywizji Piechoty w Armii gen. Andersa.


Żołnierze z 1 Dywizji Piechoty w obozie w Sielcach.

 Do lipca 1943 r. 1. Dywizja liczyła ponad 16 000 żołnierzy, lecz wykwalifikowanych oficerów polskich była zaledwie garstka. Kadrę oficerską tworzono więc przez oddelegowanie do dywizji oficerów z Armii Czerwonej, a nadto rozpoczęto szkolenie kandydatów na niższe stopnie oficerskie w sowieckich szkołach wojskowych, m.in. w Riazaniu.
1. Pułk Piechoty tworzył się pod dowództwem delegowanego z Armii Czerwonej ppłk Władysława Kozino. Z rosyjskiej armii wywodzili się też oficerowie z bojowym doświadczeniem mjr Gwidon Czerwinski, który stanął na czele zalążków 2. Pułku Piechoty i ppłk Tadeusz Piotrowski, dowódca 3. Pułku Piechoty. 1. Pułk Artylerii formował się pod kierunkiem ppłk Leona Nałęcz – Bukojemskiego , przedwrześniowego oficera artylerii Wojska Polskiego.
Oprócz trzech wymienionych wcześniej pułków piechoty i pułku artylerii dywizję tworzyły :
1. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej, 1. Samodzielny Batalion Saperów, 1. Samodzielny Batalion Sanitarny, 1. Samodzielny Batalion Szkolny, 1. Samodzielna Kompania Rozpoznawcza,
1. Samodzielna Kompania Łączności, 1. Samodzielna Kompania Samochodowa oraz 1. Samodzielna Kompania Chemiczna.

Przysięgę złożono w odwiecznym dniu chwały polskiego oręża – 15 lipca 1943 roku, w rocznicę bitwy pod Grunwaldem. Stanęło do niej 16,5 tysiąca kościuszkowców, a także inne jednostki – 1. Pułk Czołgów, 1. Samodzielny Batalion Kobiecy im. Emilii Plater.
Polski sztandar został wyhaftowany rękami moskiewskich robotnic.


Przysięga 1 Dywizji Piechoty

 

We wrześniu 1943 r. skierowano I Dywizję na front.

Żołnierze 1 Dywizji Piechoty


Przygotowania kapelana wojskowego ks. Franciszka Kubsza do bitwy.

W dniach 12 – 13 października 1943 roku Dywizja przeszła „chrzest bojowy”, wykrwawiając się w fatalnie przeprowadzonej bitwie pod Lenino, tracąc 1/4 stanu osobowego.


Piechota w natarciu – zdjęcie archiwalne spod Lenino


„Lenino”, Michał Bylina, 1973rok

W dniach 10 – 15 września 1945 roku toczyła krwawe boje o wyzwolenie prawobrzeżnej Warszawy – Pragi. Za swą bohaterską postawę w ostatnim dniu tej walki otrzymała zaszczytne miano „Warszawskiej” i wyróżniona została Krzyżem Grunwaldu III klasy, a 12 października 1945 roku udekorowano ją Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

Szlak bojowy kościuszkowców wiódł od LENINO przez DĘBLIN, WARSZAWĘ, WAŁ POMORSKI, ODRĘ aż do BERLINA, gdzie Dywizja zdobyła kompleks budynków Politechniki, dwie stacje kolei miejskiej i doszła do parku Tiergarten i Kolumny Zwycięstwa (na której polscy żołnierze zawiesili biało-czerwoną flagę) oraz Bramy Brandenburskiej.


„My w Berlinie”, Stefan Garwatowski, 1983 rok

1 Dywizja przeszła najdłuższy i najkrwawszy szlak spośród jednostek polskich walczących na froncie wschodnim. Obok poległych 2751, prawie 10 tys., było rannych a tej liczbie 1595 zaginęło bez wieści.

Miejsca bitewne 1. Warszawskiej Dywizji Piechoty uwiecznione są w panteonie tradycji orężnych Wojska Polskiego na płytach Grobu Nieznanego Żołnierza.


Grób Nieznanego Żołnierza

Powojenny – pokojowy – czas życia Dywizji to przede wszystkim intensywna działalność szkoleniowo – wychowawcza, podporządkowana potrzebom tworzenia potencjału obronnego kraju, liczne przemiany organizacyjne, które oznaczały, że przez szeregi powojennych jednostek przewinęła się rzesza ok. pół miliona rodaków, dla których kościuszkowski mundur pozostaje na zawsze symbolem patriotycznej postawy.

Przemiany w siłach zbrojnych ostatnich latach ukształtowały strukturę 1. Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki jako jedną z czterech głównych sił lądowych Wojska Polskiego.

Mocnym elementem kościuszkowskiej tradycji jest „Odznaka Kościuszkowska”, ustanowiona w 1946 roku dla upamiętnienia szczególnych zasług i historycznej roli 1.Warszawskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Odznaka nadawana jest żołnierzom, którzy w szeregach 1.DP brali udział w walkach na szlaku od Lenino do Berlina oraz oficerom, chorążym, podoficerom i pracownikom wojska, którzy w czasie co najmniej dwuletniej służby lub pracy w 1.WDZ wykazali się szczególnymi osiągnięciami. Odznaka kościuszkowska zdobi dziś mundury i ubiory cywilne wszystkich frontowych żołnierzy 1. Dywizji, którzy noszenie jej poczytują sobie za świętość i zaszczyt.Dotychczas nadanych zostało prawie 18 tys. odznak osobom, które na trwałe wpisały się w dzieje 1. Dywizji .


Odznaka Kościuszkowska

W Warszawie corocznie obchodzone są uroczystości z okazji wyzwolenia Pragi przez KOŚCIUSZKOWCÓW.


Rok 2005 WARSZAWA rocznica wyzwolenia Pragi


Rok 2005 WARSZAWA rocznica wyzwolenia Pragi


Rok 2005 WARSZAWA rocznica wyzwolenia Pragi

Istotę walki żołnierza najpiękniej oddaje wiersz Ryszarda Kiersznowskiego. Niechaj słowa poety zostaną z nami na zawsze:

Testament poległych

Nie odeszliśmy od was, by grały fanfary,
Niepotrzebna nam sława w wiecowych wspomnieniach,
Nie polegliśmy po to, by zbawić świat stary
I by kłamstwo wyrosło na prawdzie cierpienia.

Nie chcemy być tematem kwietnych publikacyj,
Ani sporów zażartych cennym argumentem,
I niech nikt się nie waży dochodzić swej racji
Przez to wszystko, co w śmierci jest święte.

Nie ma różnic klasowych pod darnią zieloną,
Żaden przedział społeczny nas więcej nie dzieli-
Więc szanujcie tę równość. Gdy światła zapłoną,
Niech nikt naszych cieniów dzielić się nie ośmieli.
Nie legendą, lecz pracą i powszednim chlebem
Trzeba głodnych nasycić i uczyć ich synów,
Aby złoto pszeniczne szumiało pod niebem,
By więcej było zboża niż liści wawrzynu.

Budujcie nową Polskę. Szanujcie jej imię.
Trzeba tak ją umocnić wiarą i młodością,
Aby kresu dobiegły wędrówki pielgrzymie,
By nikt snu nie zakłócał popróchniałym kościom.

A gdy dzieci zapomną, że mieszkały w schronach,
Że widziały dni straszne, ponure i krwawe –
Niechaj tylko to jedno pamiętają o nas,
Żeśmy padli za wolność, aby była prawem.

Żródła:

  • „1 Dywizja Piechoty w dziejach oręża polskiego” – E. Domański i inni, Ajaks 1998;
  • „1 Polska Dywizja im. Tadeusza Kościuszki – Legion Wschodni” – E. Domański, artykuł opublikowany w „To i Owo”. (2003 rok);
  • www.emazury.com/sybiracy/oddzial.htm.

 

Opracowanie: mgr Jadwiga Świderska

podziel się...Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on Google+